5. ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΤΗΝ ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΕΝΟΣ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ, ΔΕΔΟΜΕΝΟΥ ΟΤΙ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΤΟ ΙΔΙΟ DNA;

Ρύθμιση Γονιδιακής Έκφρασης: Όλα τα κύτταρα φέρουν το ίδιο γονιδίωμα, αλλά σε κάθε κυτταρικό τύπο εκφράζεται διαφορετικό σύνολο γονιδίων.

Μηχανισμοί Διαφοροποίησης:

• Επιγενετικές τροποποιήσεις: Χημικές μετατροπές στο DNA (μεθυλίωση) και στις ιστόνες που ανοίγουν ή κλείνουν τη χρωματίνη χωρίς αλλαγή στην αλληλουχία.

• Μεταγραφικοί παράγοντες: Ειδικές πρωτεΐνες που ενεργοποιούν ή καταστέλλουν συγκεκριμένα γονίδια.

Παραδείγματα Εξειδίκευσης:

• Νευρώνες: Εκφράζουν γονίδια για διαύλους ιόντων και νευροδιαβιβαστές.

• Μυϊκά κύτταρα: Εκφράζουν γονίδια για ακτίνη και μυοσίνη (συστολή).

Εμβρυογένεση & Βλαστικά Κύτταρα: Το αρχικό ζυγωτό διαιρείται και τα θυγατρικά κύτταρα λαμβάνουν διαφορετικά σήματα θέσης, οδηγώντας στην ανάπτυξη εξειδικευμένων ιστών.

6. ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΤΥΠΙΚΗ ΔΙΑΜΕΤΡΟΣ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΩΣ ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΝΤΑΙ; ΤΙ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟ ΦΩΤΟΝΙΚΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ;

Μεγέθη Κυττάρων:

• Ζωικά κύτταρα: Διάμετρος περίπου 10 − 30 μm.

• Φυτικά κύτταρα: Διάμετρος έως και 100 μm (λόγω μεγάλου χυμοτοπίου και τοιχώματος).

Φωτονικό (Οπτικό) Μικροσκόπιο:

• Αρχή λειτουργίας: Χρησιμοποιεί ορατό φως και γυάλινους οπτικούς φακούς.

• Όριο διακριτικής ικανότητας: Περίπου 200 nm (0.2 μm).

• Ορατές δομές: Πυρήνας, κυτταρική μεμβράνη, κυτταρικό τοίχωμα, μιτοχόνδρια, χλωροπλάστες.

Κύριο Πλεονέκτημα: Επιτρέπει την παρατήρηση ζωντανών κυττάρων και δυναμικών φαινομένων (κυτταρική διαίρεση, κίνηση οργανιδίων).